Klederdracht

De traditionele Hindelooper klederdracht wijkt sterk af van de andere Friese drachten. De kleding van de vrouwen springt het meest in het hoofd. Karakteristiek daarbij is het gebruik van uitbundig gekleurde stoffen, m.n. sits en Oost-Indisch bont. Sits is een kleurrijke, met bloemmotieven beschilderde katoenen stof, oorspronkelijk door de VOC uit India geïmporteerd. Oost-Indisch bont is een geruite stof, eveneens uit India afkomstig. Een opvallend verschil is de hoofddracht tussen een getrouwde en ongetrouwde vrouw. De getrouwde vrouw draagt de ‘fôrflechter’, een cilindervormig hoofddeksel, terwijl de ongehuwde vrouwen alleen een geruit mutsje dragen. Verder draagt de gehuwde vrouw een beugeltas en heeft zij de halsdoek links in het rijglijf gestoken: haar hart is bezet. Aan de kleuren van het kostuum is te zien of een vrouw in de rouw is. Wanneer het kostuum van blauwe of rood-blauwe sits gemaakt is, betekent dit dat zij in de rouw is. Tenslotte moet het verschil tussen zondagse en werkdracht genoemd worden. De lange jas van sits, de ‘wentke’, en de korte jas, het kassekijntje, zijn kenmerkend voor de zondagse dracht.

De Hindelooper dracht verdween na 1800 uit het dagelijks leven. Bij bepaalde gelegenheden werden de kostuums nog wel eens te voorschijn gehaald om zich daarmee in het openbaar te vertonen, bijvoorbeeld als de stad hoog bezoek kreeg. Toen de laatste Hindelooper vrouw, die de dracht droeg, in 1883 overleed, was het dagelijkse gebruik van de dracht definitief uit het straatbeeld verdwenen.

Voor de belangstellende toeristen was er meestal wel een oplossing. Op hun verzoek waren er personen bereid een antiek kostuum aan te trekken. Een belangrijke stap voor het in ere houden van de oude kleding vormde in 1912 de oprichting van de vereniging (nu folkloristische zang- en dansgroep) ‘Aald Hielpen’. De leden droegen bij bijzondere gelegenheden de dracht. Ook konden zij klederdracht shows geven. Achteraf gezien deed ‘Aald Hielpen’ hetgeen wat bij immaterieel erfgoed hoort: zij ging haar activiteiten verbreden. In de jaren vijftig van de vorige eeuw werd een zanggroep ingesteld om oude Hindelooper liederen ten gehore te brengen (inmiddels heeft Aald Hielpen een CD uitgebracht). Later vormde men een folkloristische dansgroep. Hun optredens zou de groep internationale faam geven. Bij een optreden van ‘Aald Hielpen’ zijn de vrouwen ‘in de volle pronk’, alleen de instrumentalistes dragen de werkdracht. De dracht van de mannen is minder ‘spectaculair’. Dit kostuum is eigenlijk een restant van de modedracht uit de 18e eeuw. De leden van ‘Aald Hielpen’ dragen thans zorgvuldig vervaardigde kopieën van het kostuum zoals dat rond 1800 nog gedragen werd. ‘Aald Hielpen’ vierde in 2012 jaar haar 100-jarig jubileum met feestelijk festiviteiten.

Het Hindelooper kostuum Link

Foto van traditionele Hindelooper klederdracht van Aald Hielpen


Bronnen:

  • Aald Hielpen